This graph shows how many times the word ______ has been mentioned throughout the history of the program.
Galiza, no Vallès. Un programa de la Irmandad de Anosa Galiza de Mollet del Vallès. Galiza, no Vallès. Una puerta abierta a la cultura y las costumbres del pueblo gallego. Galiza, no Vallès. Un programa onde falado en galego.
Vos serán a todos, isto é Galiza Novalles, o programa da Irmandade a nosa Galiza, e como todos os martes de sete a oito dos serán, imos a escutar un pouquinho de música. Para que esto, pois, seja posible, pois teño aquí o meu carón, a Sergio Guardiño, facendo as tarefas de producción.
Quen lles fala? Pues Eva María Pazos. Imos a comenzar este programa de hoxe, pues como sempre, escoitando música. Pero bueno, pues comenzamos forte, porque imos a escoitar...
A Xosé Luis Romero, acompañado de Aliboria, este proxecto del multiinstrumentista, que ten este punto y esta característica de hacer valer e de primar a percusión. Imos con una canción que chamase O Leló.
Bona nit. Bona nit. Bona nit. Bona nit.
Con doce meses hay saque.
Bona nit. Bona nit. Bona nit.
Pues esto era O Leló, esta peça de José Luis Romero e de Aliboria, que formaba parte do segundo disco, La Texo, que apareceu Xafai i Uns Aniños, no 2020. E, bueno, pues, como estábamos a decir, una proposta de música folk
contemporània que reinventa a tradició galega, o que prima fundamentalment el uso de la voz, en este caso femenina, das cantareiras de la Iboria, e a percusión tradicional con estos bombos, con estas pandretas, con estas latas de pimentón, os sachos, que ten este punto tamén de tribal e de primitivo, que, bueno, que é moi bonito. Bueno, pues...
Començàbamos con José Luis Romero, e, bueno, posem a seguir. Tenho que dir que hoxe hai varios grupos de música, de cantareiras, bueno, hai de todo, o sea, sí, sí, no, tampouco imam decir prima máis, as cantareiras, non, hai de todo, bastante variado.
E, bueno, tan variado, tan variado que imos a escoitar agora a un señor que se chama Martín Mondragón Ribadulla. Y así, pues, a muy poca xente conece. Bueno, pues, si digo que estamos a falar de Mondra, quizás, pues, alguien dirá, ah, pues, vale, sí, aquel rapaz.
Mondra és un músico i un bailarín nascido en el Concello de Teo, en la Coruña, pretísimo de Santiago, que fusiona música tradicional galega con sonidos electroignògicos e actuales.
Ten un disco que se chama De Ronda. En este disco aparece a canción que imos escoitar ahora, que chamase Portever. En esta pieza, él explora os temas do desexo, dos encontros nocturnos, con versos... Hay un verso que dice... Unha noite Portever, desatei un animal e voltou para morder. Bueno, pues...
Imos con Mondra i este por te ver. Una noite por te ver, una noite por te ver, desatei un animal, una noite por te ver, desatei un animal, he voltou pra me morder, he voltou pra me morder.
El voltou pra me morder, quixen no domesticar. El voltou pra me morder, quixen no domesticar. ¿Qué pasó acá a la noite? Ay, que me mandaría, ten cuidado, no me escute, no has de saber.
Esa noche por me ver. Esa noche por me ver.
Esa noite por me verdecidiches amansar. Esa noite por me verdecidiches amansar. Que ti viñas por saber. Que ti viñas por saber. Que ti viñas por saber. Canto tardo me cansar. Que ti viñas por saber. Canto tardo me cansar. ¿Qué pasó aquella noite? Ay, ¿qué me mandaste?
Bueno, pues esto era una das propostas que están a escoitarse en estos tempos na da música galega. Pues esto que elevase tanto agora que mesturar, pues, a electrónica, bueno, pues estos ritmos o estas coplas, estas raíces más tradicionais. Bueno, pues Mondra, pues, ten este proxecto.
Que a més a més, pues, el tamén e bailarín en os seus concertos, pues, a bailar. E, bueno, pues, fai un concerto bastante, bastante divertido. E, bueno, pues, si te des oportunidade de ir a velo, pues, que saibades que a mi dixerome que estaba muy ben. Bueno.
Pois agora imos ata o darradeiro traballo de un dos grandes gaiteiros consagrados da nosa música. Estamos a falar de Xosé Manuel Budiño. Imos a...
a ir ata o seu darradeiro disco, un darradeiro disco que era octavo, chamabase Branca Vela, apareceu a principios de 2023, en él había colaboraciones moi interesantes, como a que imos escoitar agora, pero tamén había grupos como de vacas, e bueno, otra máis xente, xente, máis xente,
E, bueno, pois, aquí imos agora unha colaboración entre José Manuel Budiño e o emblemático grupo de cantareiras Leilía. En este disco, pois, José Manuel Budiño retorna a súas raíces instrumentais, a gaita e as flautas, en este caso, mesturadas tamén con a electrónica e...
eses ritmos e esa percusión tradicional. Deixando un poquinho de banda de lado o que era o seu anterior disco que estaba moi centrado o que foi o primero no que él enteramente cantaba os seus temas. Este es un poquinho diferente. Es interesante.
Imos a escoitar a canción principal, Blanca Vela, donde as voces de Leilía portan a forza da música tradicional esa oralidad das cantareiras sobre unha base tamén electrónica. Imos con este Blanca Vela, José Manuel Budiño e Leilía.
Dime que duvide lo invisible, dime que duvide lo que puedo ver, dime canto mide o imposible, dime canto mide, dime canto.
Fins demà!
Fins demà!
Fins demà!
Una branca vela, una vela branca, ceigna valiela, dove en toda barca, dove en toda barca, que un sognatore, una branca vela, de bo meu amore. Eilelele, eilelele, eilelelele, eilelelele,
Fins demà!
Pues que saibades que eu para escoller as pezas do programa, pues esto va a ver unha das plataformas de vídeo máis conhecidas como YouTube. E bueno, pues este vídeo, este Branca Vela, está grabado na capela dos...
d'hostal dos Reyes Católicos que està, com sabedes, na plaza do Obradoro ahí en Santiago. E, bueno, pois, é moi interesante, porque és un sitio, pois, que si non vas a hostal, e tampouco... Tens que ter, pois, moitos ceros nas... O sigui, moito...
Non és un sitiu molt barat per estar, passar a noite, però, si no estàs de huespe, no estàs, non podes visitar Acapela. És una manera de veure, veure este vídeo magnífico de José Manuel Budiño xunto a Leilía, de veure ese lugar que realment és molt bonit.
Bueno, pues estábamos falando de Leilía, pero agora imos a escoitar a otro grupo tamén de cantareiras, un grupo de música tradicional galego. Elas están moi centradas na recuperación e a difusión do canto, da percusión tradicional, e bueno, pues as panderetas, os adufes, e bueno. Elas coñecense con un nombre de tanxedoras,
Basean-se en el testimonio sonoro de mulleres y de hombres de las aldeas galegas rescatando ritmos, melodías, escoplas que forman parte de esa tradición. Elas están muy influenciadas. Elas siempre dicen que Alan Lomax para elas es una gran fuente de inspiración y que el seu trabajo es muy importante
perquè és una fonte d'inspiració per fer els seus discos. No sé si lembrades quen era Alan Lomas, si alguna vegada xa falei del en este programa, era un musicólogo americano que, bueno, estanudindense, que, bueno, pues...
Està recollecido com un dels mellores recopiladors de música popular i tradicional del século XX. Tuvo oportunidad de enviarlo a Espanya, no 52, Estivo en Galiza, no en Berno, de 1952, acompanyado per una investigadora.
en este caso, Janet Bell. El percorreu Galiza, co objectivo de gravar a música popular da zona. Esta viaxe formou parte de unha misión máis amplia, como estábamos a decir. El estuvo tamén en Mallorca, estuvo por las zonas do Levante español, visitando as diferentes povos, as diferentes aldeas, e grabando as más bellas do lugar, as suas canciones. Entón, bueno, pues...
Unha fonte moi importante de música e de coplas, e, bueno, pois, as tanxedoras, dicen que son unha das súas herederas, non? Tanto és así que teñen un disco, Elas, que chamase 1952, Inguezas Sonoras, bueno, que está, pues, eso, adicado a unha homenaxe a espezas recollidas por Lomax nese ano.
Imos a escoitar astanxedoiras, neste caso, con un ritmo que non é un ritmo galego, non é un ritmo propio, sino que foi de esos ritmos importados dende o centro de Europa que tiberon tanto éxito como podían ser os baseados.
E, bueno, pues, estamos a falar de mazurcas que, bueno, que fueron ampliamente, pues, aceptados e gustaron moito, e, bueno, pues, versionados, e, bueno, pues, dironlle os gaiteiros e os músicos da época, dironlle, pues, as súas características galegas. Imos con unha mazurca, en este caso, mazurca de Luneda.
Fins demà!
Fins demà!
Fins demà!
Fins demà!
Seran astanxedoras con esta mazurca. E agora imos a escoitar unha peça moi conhecida. Forma parte do repertorio tradicional e coral galego. Moitas veces, moitas corales o teñen como repertorio.
Unha obra clásica con unha letra de un poeta de Celanova, como é Manuel Curros Enríquez, con música de José Castro Chané. Imos a escoitar ese Os teus ollos. Hay diversas versiones. Hay unha versión moi bonita de Cristina Pato, de Rosa Cedrón.
E, bueno, pues todos hemos en algun momentiño escoitado esas versiones por parte de las diferentes corales galegas. Pero agora imos a escoitar a versión que fixo María Doceo desta preciosa canción. Imos con ese, os teus ollos. Música
Fins demà!
Fins demà!
I que és la banda, i que és la banda, tu que t'has escondido n'haces teu sol.
Fins demà!
Busca l'hospitó, rei, se esprafa del río. La hermana santa que nace beira dos ríos. Te busco solo. Te busco solo.
Una mirada mella deses teus solos.
Preciosa interpretación de María Doceo de este fermosísimo poema. ¿Qué decir dela? Pues nacida en Portugal, afincada en Ourense, dende a súa infancia, y bueno, pues es reconhecida por fusionar a melancolía,
do fado tradicional que as influencias galegas. Bueno, pues, hai xente que dirle que podrías ser a sucesora de Amalia Rodríguez. Bueno, pues, e unha das mellores voces que teñen Portugal e Galicia. E, bueno, pues, esta interpretación de os teus ollos, pues, é moi riquiña.
Bueno, pues seguimos e agora iremos a escoitar o darradeiro traballo, o darradeiro peza, o darradeiro tema que saiu deste trío tan conhecido como son hasta en Xugeiras.
Elas ponen voz e música a una das películas que es de estos últimos meses. Estamos a falar de esa película chamada Rondallas. Bueno, pues...
les interpretan esta peça, as que nunca cantaron, un tema que un canto colectivo que rinde homenaxe a posas lembranzas, a Omar, a forzadas comunidades costeiras de Galicia, pues honrando también a aquellas personas, sobre todo as mulleres, que en el contexto do grupo
que nunca tiberon voz e que non poideron cantar. Entón, bueno, pues, imos con esta, as que nunca encantaron, por parte das tachugueiras.
Fins demà!
Fins demà!
Estaltito, estaltito, estaltito. Pues aunque nos atraemos, no nos llego das estrelas, llego nos das voces, madre, das que esculpen a pedra. Das que esculpen a pedra. Llegannos, madre, llegannos, chera.
Bailan los que querían calar, cantan los que nunca cantaron, bailan los que no poden mais ser. Cantan los que querían cantar, bailan los que siempre berraron, bailan los que rompen cochane.
Pues eren gastan xugeiras desde esta película, desde Rondallas, e bueno, pues se las siguen, están a facer, pues creo que están a facer un nou traballo, e bueno, pues cando saiga, pues bueno, imos a escoltarlo aquí en nuestro programa.
Seguimos con més música. En este caso, imos a escoltar a Radio Cos, dende el seu primer disco, llamado de forma homònima, Radio Cos. Apareceu en el 2013. ¿Quién són Radio Cos? Radio Cos es una formació que... Hay músicos molt reconhecidos dentro del que ha investigació, en el que estàbamos a parlar, de seguidores de Lomax, la investigació etnogràfica en Galicia,
Destacan que especialmente Quique Peón e tamén Xurxo Fernández como cantantes e como percusionistas. E de Xurxo Fernández, despois escoitaremos tamén outra colaboración con outro grupo.
E, bueno, pues, seguimos con una peça que chamase O Rumbista de Sars. E, bueno, pues, es una canción que es una oda a rumba. Estamos, oxe, pues, también, ¿no? Entonces, vamos a falar de la mazurca. E, bueno, pues, a rumba no es un ritmo tradicional autóctono galego, pero...
gustou, e bueno, pues tamén foi absorbido, e bueno, e formou parte do repertorio, de feito en moitos, moitísimas rumbas, e os meus compañeros da banda de música, ay, da banda de música, perdón, da banda de gaitas da nosa entidade, pues teñen varias rumbas, no sé, o...
no seu repertorio, perquè a més a més, és una música molt alegre, fai molt de festa. Està, els rumbistes de Sars, és una oda a rumba, a baile, a tradició oral, amb una letra que celebra aquelles que cantan i que tocan a guitarra. Si vos pareix, imos amb Radio Cos, este, els rumbistes de Sars.
Balema es una buen rumba bailada por un buen mozo.
que bailarla con cualquiera y bailarla poco y poco. Arrumba, arrumba, arrumba y baile. Yo no sé lo que tenga, arrumba, que cada día me gusta más.
Para cantar ben arrumba, para ser un bolumbista. Hay que ser desvergonzado, tamén hay que ser marrista. Arrumba, arrumba, arrumba el baile. E un ulcero que tenga arrumba que cada día me gusta más.
Fins demà!
Fins demà!
Gràcies.
Todos los que cantan bien a rimar son la guitarra. Y yo como canto tan mal, me macho, me voy a echar. Arrumba, arrumba, arrumba y baile. Yo no sé yo que tenga arrumba que cada día me gusta más.
Bona nit.
Bailador que tal bailando HH de Anaela
Que el que baila no se arrima, eh, comelo paga secas. Arrumba, arrumba, arrumba, baile. Eu non sei o que ten arrumba que cada dia me gusta máis. Eu non sei o que ten arrumba que cada dia me gusta máis. Eu non sei o que ten arrumba que cada dia me gusta máis.
Estos serán Radio Cos, aquí estábamos a falar de Xuxo Fernández y de Quique Peón. Para aqueles que non saiban moi ben, Xuxo Fernández é un destacado músico, investigador, divulgador...
pues muy conocido por la su labor de recuperación y de fusión de la música tradicional. Él, como estábamos a decir, formó parte de Kos, pero también tenía un proyecto llamado Levaino, donde lo que facía era unir la tradición galega con la música judía urbana del Imperio Otomano.
E, bueno, pues, una cosa así como un poquillo estrana, pero, bueno, e tamén un dos máximos representantes de un grupo que chamase Pandereteros sin Fronteras, PANSE, e, bueno, que están tamén, pues, a divulgar a música tradicional galega.
Estou a falar de Pance porque imos a escoitar agora unha colaboración que teñen eles que fixeron e que está a saída do... Bueno, pues non sé si ten un par de semaniñas o unha semaniña esta peza xunto con el trío chamado Alana que xa pasó por aquí diversas veces que está formado por Antía Vázquez, por Eloy Vidal e por Pablo Castro...
que també fan música tradicional galega, fusionándolo con ritmos contemporàneos, com a música electrònica de pop. Bueno, pues eles xuntaronse galana, xuntaronse panse, e fixeron esta peça que imos a escoitar agora. Chámase Vilar de Vos, bueno, pues para que non saiba...
O que, donde está Vilar de Vos, pues está situado no sur da provincia de Ourense, pertenece a comarca de Berín, en unha zona que está na raya, está xunto con a fronteira de Portugal, e bueno, pues creo que es a final da...
Desta peça hi ha unhas coplas que fala de diversas aldeas da zona. Imos con este milar de vós por parte de Alana. Ole, ole, ole, ole, ole, ole.
Bona nit.
Gràcies.
Filaré yo de un dombo, feces derribada y yo. Harta de dos le va fama porque siempre alegó. Harta de dos le va fama porque siempre alegó.
Adiós al tiño da cota, tenedina, no castelo. Adiós, motiña, tarraia, daquelas que ho veñequero. Adiós, motiña, tarraia, daquelas que ho veñequero.
Xanten uns aniños percorridos
Dende el seu primer disco de debut en 1996, fa 30 anys, imos a escoltar a Berrugueto. Estamos a falar un dels temes més coneixuts del grup, d'ese magnífico disco chamado Navicularia, perquè a més a més és un dels més coneixuts i més reconeixuts. És que eu lembro escoltar a Berrugueto
A Berrugueto en concerto, en concerto en Berín, esta peça quedou-me grabada. E, bueno, és una das máis dos... Imos a decir que quizás un dos seus hinos. Imos con Berrugueto i este Cancro cru.
Gràcies.
Pues esto era el Cancro Cru, esta peça tan coñecida de Berrugueto, da sua discografía. E, bueno, pues agora tamén imos a escoitar otra, otra, moi, moi coñecida de otro gaiteiro, pero antes quero falar, e quero explicar, bueno, quero lembrarvos que este bindeiro domingo, día 15, imos, temos actividad da nosa entidade, con ese día do socio, con ese xantar,
E ese cocido galego que imos a comer e a degustar todos xuntos en un este xantar de Irmandade. Que saibades eso, lembrarvos a todos os socios e a todos os que eran acompañados que hai cocido. E bueno, que xa todos aquelos que xa os sabedes.
E, bueno, pues, tamén, o pasado sábado tivemos a homenaxe a muller, e, bueno, pues, ese acto de presentación do libro de Paco Niebla, de la protestante Ojos Azules Corazón Rojo, e, bueno, o concerto de música, o recital de poemas, e, bueno, pues, son actividades que marcan o calendario da nosa entidade.
Xa estamos casi a rematar, pero bueno, antes hay que presentar o que estábamos a decir. Outro dos hinos, en este caso de Carlos Núñez, porque imos a escoltar este Pasacorredoiras, que es una de las cançons más emblemáticas de él.
Aparecen dos discos en el seu primer, en la Hermana de las Estrelas, també en Maiolongo, que és un pasocorredoir, és un tipus de melodia molt ràpida, molt alegre, molt similar a Muñeira...
que, pues, eso, pues, que se tocaba, dice, tradicionalmente, para animar o camiño que hay entre as aldeas, que cando se iba de romería, entonces, pues, para xente fora lixeira, pues, tocabase este tipo de música. Bueno, pues, imos a escoitar este Pasa Corredoiras por parte de Carlos Núñez.
Pues es una peza que la verdad es que es muy alegre, muy divertida. Bueno, pues también de esas que cuando son en un concerto, son en un concerto, todo el mundo ponse a bailar, fanse en corrillos, todos a saltar y a pasarlo bien. Bueno, pues estamos a rematar el nuestro programa de hoy, de parte del meu compañero, de Alex Guardiño y de mi propia.
Desexar vos que pasedes moi boas semanas. Emplaza vos a que vindeiro martes estedes todos aquí a sete para escoitar moita máis música en galego. Deixo vos en moi boas manos porque é a segunda vez no programa de hoxe que imos a escoitalas a elas. En este caso, non acompañando a ninguén, sino como seu propio proxecto.
Estamos a falar das cantareiras de Leilía, esta peça que chamase Lele. Con elas rematamos. Que pases muy boas semanas, muy boa noite e unha fuerte aperta a todos.
Fins demà!
Ai, le, le, le, la. Ai, le, le, le, la.
Fins demà!
Aureca, un programa on parlem des de cultura, història fins a tecnologia i ciència. Aureca cobrim una gama àmplia de temes per mantenir-t'informat sobre la ciutat de Mollet i comarca. Parlem del món actual a través d'entrevistes exclusives i reportatges. Aureca, sintonitza cada dimecres a dos quarts de set de la tarda al 96.3 de la FM, Ràdio Mollet.
Remissió els diumenges a dos quarts d'once del matí. També trobaràs el podcast del programa al web